Akash-NG - Next Generation (डिसेंबर २०२५)

भारताने आकाश-एनजी (Akash-NG - Next Generation) क्षेपणास्त्र प्रणालीची यशस्वी चाचणी करून संरक्षण क्षेत्रात मोठी झेप घेतली आहे. ही प्रणाली केवळ भारताच्या ताफ्यात सामील होणार नाही, तर जागतिक स्तरावरही भारताची 'संरक्षण निर्यातदार' म्हणून प्रतिमा उंचावत आहे. या प्रणालीची प्रमुख वैशिष्ट्ये आणि तांत्रिक बाजू खालीलप्रमाणे आहेत:

आकाश-एनजी प्रणालीची प्रमुख वैशिष्ट्ये

ही प्रणाली 'DRDO' द्वारे विकसित आणि 'भारत डायनॅमिक्स लिमिटेड' (BDL) द्वारे उत्पादित करण्यात आली आहे.
अचूकता आणि वेग: ही प्रणाली अत्यंत कमी उंचीवर वेगाने येणाऱ्या शत्रूच्या विमानांना किंवा क्षेपणास्त्रांना शोधून नष्ट करण्यास सक्षम आहे.
मारक क्षमता:
- पल्ला (Range): ३० किमी पर्यंत.
- उंची (Altitude): १८ किमी पर्यंत.
- फायरिंग रेट: दर १० सेकंदाला एक क्षेपणास्त्र डागण्याची क्षमता.
- एकाधिक लक्ष्य: ही प्रणाली एकाच वेळी १० लक्ष्यांवर मारा करू शकते.

तांत्रिक प्रगती (Technical Advancements)

आकाश-एनजी ही जुन्या आकाश प्रणालीपेक्षा अधिक प्रगत असण्यामागची काही महत्त्वाची कारणे:

स्वदेशी RF सीकर: यामुळे क्षेपणास्त्राला शत्रूच्या लक्ष्याचा अचूक पाठलाग करणे सोपे जाते.
ड्युअल-पल्स सॉलिड रॉकेट मोटर: यामुळे क्षेपणास्त्राचा वेग आणि ऊर्जा गरजेनुसार नियंत्रित करता येते, ज्यामुळे शेवटच्या क्षणापर्यंत ते सक्रिय राहते.
कमांड आणि कंट्रोल (C2): संपूर्णपणे स्वदेशी बनावटीचे रडार आणि नियंत्रण प्रणाली यात वापरण्यात आली आहे.

जागतिक स्तरावर भारताचा वाढता दबदबा

या प्रणालीच्या यशस्वी चाचणीमुळे जगाचे लक्ष भारताकडे वेधले गेले आहे:

निर्यात: भारताने आधीच व्हिएतनाम आणि अर्मेनिया सारख्या देशांना आकाश प्रणालीची निर्यात केली आहे.
मागणी: अनेक मित्र राष्ट्रांनी ही स्वस्त आणि प्रभावी प्रणाली खरेदी करण्यात रस दाखवला आहे.
सामरिक महत्त्व: ही प्रणाली मोबाईल (चलता-फिरता) असल्याने ती सीमेवर किंवा कोणत्याही महत्त्वाच्या ठिकाणी त्वरित तैनात करता येते.

महत्त्वाची नोंद: आकाश-एनजी ही प्रणाली केवळ संरक्षण कवच नसून ती भारताच्या 'आत्मनिर्भर भारत' मोहिमेचे एक यशस्वी उदाहरण आहे, ज्यामुळे भारताची परकीय चलनाची बचत होईल आणि निर्यातीतून उत्पन्न वाढेल.